ვირტუალური ზონა თუ საერთაშორისო კომპანია: ორი ქართული IT რეჟიმი, რომლებიც ერთმანეთს არ ანაცვლებს

ვირტუალური ზონის რეჟიმი 2011 წლიდან მოდის და საგადასახადო კოდექსში საინფორმაციო ტექნოლოგიების ზონების შესახებ კანონის გვერდით დგას. კრიტერიუმის დამაკმაყოფილებელი ქართული კომპანია მოგების გადასახადს არ იხდის იმ შემოსავალზე, რომელსაც თავად შექმნილი და ექსპორტირებული პროგრამული უზრუნველყოფა მოაქვს, ხოლო საქართველოს შიგნით გაყიდული სტანდარტული განაკვეთით იბეგრება. მფლობელისთვის განაწილებას 5-პროცენტიანი დივიდენდის გადასახადი მაინც ახლავს, რომელიც ორმაგი დაბეგვრის ხელშეკრულების არსებობისას შეიძლება შემცირდეს. შეზღუდვა თავად განსაზღვრებაშია: სტატუსი მოიცავს პროგრამული პროდუქტების კვლევას, დიზაინს, შემუშავებასა და დანერგვას და არ ვრცელდება კონსულტაციაზე ან ჰოსტინგზე, რომელიც საკუთარ პროგრამულ პროდუქტს არ აწარმოებს.

საერთაშორისო კომპანიის სტატუსი 2020 წელს გაჩნდა საგადასახადო კოდექსის 23¹ მუხლითა და მთავრობის დადგენილებით, რომელიც ნებადართულ საქმიანობებს ჩამოთვლის. ის განაწილებულ მოგებას სტანდარტული 15-ის ნაცვლად 5 პროცენტით ბეგრავს, დივიდენდს მიმღების ერთობლივი შემოსავლიდან ათავისუფლებს და — ეს ის ნაწილია, რომელიც ჩვეულებრივ წყვეტს არჩევანს — ხელფასებს 20-ის ნაცვლად 5 პროცენტიანი საშემოსავლო გადასახადით აბეგრინებს. სამაგიეროდ, ზღვარი უფრო მაღალია: განმცხადებელს ნებადართულ საქმიანობაში მინიმუმ ორწლიანი გამოცდილება სჭირდება, შემოსავლის სულ მცირე 98 პროცენტი კვალიფიციური საქმიანობიდან და რეალური ოპერაციები საქართველოში სათანადოდ კვალიფიციური პერსონალით.

არც ერთი რეჟიმი საფოსტო ყუთის სქემა არ არის. ორივე მოითხოვს, კომპანიამ აჩვენოს, რომ სამუშაო რეალურად საქართველოში სრულდება — ვირტუალური ზონის შემთხვევაში დასაქმებულების ან მოწვეული დეველოპერების მიერ, საერთაშორისო კომპანიის შემთხვევაში კვალიფიციური პერსონალითა და ძირითადი ოპერაციებით. საქართველოს მოქალაქეებზე გაწეული ხელფასის ხარჯი და კვლევაში დახარჯული თანხა საერთაშორისო კომპანიისთვის განაწილების დასაბეგრ ბაზასაც ამცირებს. ვინც ორს ადარებს, უნდა დაიწყოს იმით, რას ყიდის ბიზნესი და სად ზიან ადამიანები — და არა გამოცხადებული განაკვეთით; განაცხადამდე კი წერილობითი რჩევა აჯობებს: სტატუსი წარდგენილ ფაქტებზე გაიცემა და იმავე ფაქტებზე შეიძლება გადაიხედოს.