ანაკლია არის 1,195 კილომეტრიანი ელექტროკაბელის ქართული სანაპირო წერტილი

შავი ზღვის წყალქვეშა კაბელი არის მაღალი ძაბვის მუდმივი დენის ხაზი ქართულ და რუმინულ ელექტროსისტემებს შორის, ჯამურად დაახლოებით 1,195 კილომეტრიანი მარშრუტით, რომლის დაახლოებით 1,100 კილომეტრი ზღვის ქვეშაა. იგი განსაზღვრულია ±500-დან ±525 კილოვოლტამდე და საპროექტო სიმძლავრით 1,300 მეგავატი, 1,000-დან 1,500 მეგავატამდე დიაპაზონში, და ელექტროგამტარების გვერდით ინტეგრირებულ ბოჭკოვან-ოპტიკურ საკომუნიკაციო კაბელსაც ატარებს. ქართული სანაპირო წერტილი ანაკლიაა; რუმინული ბოლო კონსტანცასა და ტოპრაისარშია. შავი ზღვის ცენტრალური აუზი, რომელიც უნდა გადაკვეთოს, 2,200-2,500 მეტრზე მეტი სიღრმისაა — სწორედ ამიტომ არის ინჟინერია რთული და კვლევითი სამუშაოები ყველაფერს წინ უსწრებს.

2026 წლის 29 ივლისს Transelectrica-მ ბუქარესტში ტექნიკური კოორდინაციის სემინარი უმასპინძლა და პროექტი ფორმალურად საზღვაო კვლევის მოსამზადებელ ეტაპზე გადავიდა. წინ მდგარი კვლევები გეოფიზიკური, გეოტექნიკური და ოკეანოგრაფიულია — სხვა სიტყვებით, ზღვის ფსკერის კარტირება და გამოცდა მარშრუტის გაყოლებაზე, სანამ კაბელის დიზაინი დაფიქსირდება. Transelectrica და საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემა პროექტს ერთობლივად უძღვებიან, ხოლო იტალიური საინჟინრო კომპანია CESI ტექნიკურ დიზაინს, შესყიდვებსა და კვლევების ზედამხედველობას უზრუნველყოფს, რუმინეთის საზღვაო ჰიდროგრაფიულ დირექტორატთან და რუმინეთის სასაზღვრო პოლიციასთან ერთად. საქართველომ გეოლოგიური და კვლევითი მომზადებისთვის 25 მილიონი ლარი გამოყო. კვლევის მომზადება რეალური ნაბიჯია — და ამავე დროს მშენებლობამდე რამდენიმე ნაბიჯით შორს.

კაპიტალური დანახარჯი 2.3-დან 3.5 მილიარდ ევრომდეა შეფასებული, ელექტროსისტემაში ინტეგრაციისა და გარდამქმნელი ქვესადგურების ჩათვლით. პროექტი 2022 წლის სტრატეგიული პარტნიორობის შეთანხმებიდან მოდის აზერბაიჯანის, საქართველოს, რუმინეთისა და უნგრეთის მთავრობებს შორის და ევროკავშირის მიერ შეტანილია ურთიერთინტერესის პროექტების სიაში, ასევე ENTSO-E-ის ქსელის განვითარების ათწლიან გეგმაში. დაფინანსებას მსოფლიო ბანკი უზრუნველყოფს ESPIRE პროგრამის ფარგლებში. თუ გამოცხადებული პარამეტრებით აშენდება, იგი იქნება მსოფლიოში ყველაზე გრძელი წყალქვეშა ელექტროკაბელის სისტემა, 724-კილომეტრიანი North Sea Link-ის წინ. ერთი ციფრი, რომელსაც სიფრთხილე სჭირდება: ცალკე ანგარიში აღნიშნავს, რომ სავარაუდო ღირებულება ოთხ წელიწადში ნახევრით გაიზარდა — ეს ამ ეტაპზე მყოფი პროექტისთვის ჩვეული ტრაექტორიაა და საფუძველი იმისთვის, რომ ნებისმიერი დასრულების თარიღი დროებითად წაიკითხოთ.

ორი მიზეზი — და არც ერთი არ არის დაპირება. პირველი ანაკლიაა: სანაპირო სადგური, გარდამქმნელი ქვესადგური და თანმხლები სამშენებლო მოძრაობა ცვლის იმ სანაპირო ზოლის ხასიათს, რომელზეც აქამდე ძირითადად პორტის კონტექსტში საუბრობდნენ. ვინც სამეგრელოს ამ ნაწილში მიწას ფლობს, უნდა თვალს ადევნებდეს მარშრუტსა და ნებართვების პროცესს და არა სათაურს. მეორე მიზეზი ჩარჩოა. ელექტროგადამცემი ხაზი, რომელსაც ევროკავშირი ურთიერთინტერესის პროექტად მიიჩნევს და რომლის მოსამზადებელ სამუშაოებს მსოფლიო ბანკის დაფინანსება უდგას ზურგს, სწორედ ის სახისაა, რაც საინვესტიციო პრეზენტაციებში წლების განმავლობაში ჩნდება, სანამ ზღვის ფსკერზე გამოჩნდება. ეს სასარგებლო კონტექსტია მყიდველისთვის, რომელიც კითხულობს, რატომ იზიდავს საქართველო კაპიტალს — და არა თავისთავად საფუძველი რამის შესაძენად.